آموزش بستن و نصب انواع داربست برای پیمانکاران، فعالان ساختمانی و افرادی که با تجهیزات داربستی سروکار دارند، اهمیت زیادی دارد. داربست ها سازه هایی موقت هستند که برای دسترسی به ارتفاع، نماکاری، تعمیرات ساختمان و برخی فعالیت های صنعتی استفاده می شوند. نصب اصولی این سازه ها علاوه بر افزایش ایمنی کارگران، به حفظ پایداری داربست و جلوگیری از حوادث احتمالی کمک می کند.
روش نصب داربست به عواملی مانند نوع سازه، ارتفاع، شرایط زمین و تجهیزات مورد استفاده بستگی دارد. برای مثال، نحوه اجرای داربست لوله و بست با داربست اسکافلد متفاوت است. در ادامه با تجهیزات مورد نیاز، مراحل کلی نصب داربست فلزی، تفاوت روش های اجرا و مهم ترین نکات ایمنی آشنا می شویم.
برای نصب داربست به چه تجهیزات و ابزارهایی نیاز داریم؟
برای نصب داربست فلزی، تجهیزات مختلفی مورد نیاز است که هرکدام وظیفه مشخصی در سازه دارند. مهم ترین آنها لوله های داربستی هستند که ساختار اصلی داربست را تشکیل می دهند. هنگام خرید لوله داربست باید به ضخامت، قطر، کیفیت ساخت و سلامت بدنه توجه کرد.
بست های داربست نیز برای اتصال لوله ها به یکدیگر استفاده می شوند. این قطعات در مدل های چهار پیچ، دو پیچ و گردان تولید می شوند و انتخاب آنها به نوع اتصال بستگی دارد.
سایر تجهیزات ضروری عبارت اند از:
- کفشک و صفحه زیر پایه: برای انتقال بار سازه به زمین.
- مهاربند: برای حفظ پایداری و کنترل جابه جایی سازه.
- تخته و سکوی کار: برای ایجاد سطح مناسب فعالیت کارگران.
- پله و نردبان داربستی: برای دسترسی به طبقات مختلف.
- حفاظ جانبی: برای کاهش خطر سقوط افراد و تجهیزات.
- ابزار نصب: شامل ابزارهای مناسب باز و بسته کردن اتصالات و تجهیزات اندازه گیری.
استفاده از لوازم و تجهیزات داربست باکیفیت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قطعات نامناسب یا آسیب دیده می توانند ایمنی کل سازه را تحت تاثیر قرار دهند.
مراحل بستن و نصب داربست فلزی چگونه است؟
مراحل نصب داربست فلزی شامل بررسی محل اجرا، تعیین موقعیت پایه ها، استقرار اجزای اصلی، اتصال لوله ها، مهاربندی و نصب سکوهای کار است. این مراحل باید مطابق نقشه اجرایی و زیر نظر افراد صلاحیت دار انجام شوند.
بررسی محل نصب و آماده سازی زمین
اولین مرحله، بررسی وضعیت زمین و شرایط محیطی است. سطح زیر داربست باید توانایی تحمل بار سازه و تجهیزات را داشته باشد. وجود خاک سست، شیب نامناسب، موانع ساختمانی یا نزدیکی به خطوط برق می تواند اجرای داربست را با خطر مواجه کند.
در این مرحله، شرایط بستر بررسی می شود و در صورت نیاز، روش مناسب زیرسازی توسط فرد متخصص تعیین خواهد شد.
بررسی نقشه و تعیین محل پایه های داربست
پیش از شروع نصب، باید محل قرارگیری پایه ها، ارتفاع طبقات، نقاط اتصال و مسیرهای دسترسی مشخص شود. این اطلاعات معمولا در نقشه اجرایی داربست تعیین می شوند.
نوع فعالیت نیز در طراحی اهمیت دارد. برای مثال، داربستی که برای نماکاری استفاده می شود ممکن است از نظر ارتفاع، بارگذاری و تعداد سکوها با داربست مورد استفاده در پروژه های صنعتی متفاوت باشد.
استقرار پایه ها و اجرای بخش اولیه سازه
پس از آماده سازی محل، پایه های اولیه داربست مطابق نقشه در موقعیت مشخص شده قرار می گیرند. این پایه ها وظیفه انتقال بار به زمین را دارند و باید روی تکیه گاه های مناسب مستقر شوند.
استفاده از کفشک و تجهیزات زیرسازی مناسب به توزیع بار کمک می کند. همچنین وضعیت قرارگیری پایه ها باید بررسی شود تا سازه در مراحل بعدی دچار ناپایداری نشود.
اتصال لوله های افقی و عمودی داربست
در این مرحله، لوله های افقی و عمودی با استفاده از بست های مخصوص به یکدیگر متصل می شوند. نوع بست به زاویه قرارگیری لوله ها و کاربرد اتصال بستگی دارد.
بست چهار پیچ معمولا برای اتصال ثابت دو لوله متقاطع استفاده می شود، در حالی که بست گردان امکان اتصال لوله ها در زاویه های مختلف را فراهم می کند.
هنگام خرید بست داربست باید به سازگاری با قطر لوله، سلامت پیچ ها و کیفیت بدنه توجه شود. استفاده از بست نامناسب می تواند باعث کاهش استحکام اتصال شود.
اجرای مهاربندها و اتصالات داربست
مهاربندها از اجزای مهم داربست هستند که به حفظ پایداری سازه کمک می کنند. این قطعات معمولا در بخش های مشخصی از سازه قرار می گیرند و از جابه جایی جانبی و تغییر شکل نامطلوب جلوگیری می کنند.
نوع و محل نصب مهاربندها باید مطابق نقشه اجرایی تعیین شود. همچنین حذف یا تغییر آنها بدون بررسی تخصصی می تواند ایمنی داربست را تحت تاثیر قرار دهد.
نصب سکوهای کار، کف پله و مسیر دسترسی
پس از اجرای اجزای اصلی، سکوهای کار و مسیرهای دسترسی نصب می شوند. سکوها باید ظرفیت تحمل بار مورد نیاز را داشته باشند و در محل های دارای خطر سقوط، به حفاظ جانبی مناسب مجهز شوند.
برای رفت و آمد بین طبقات نیز باید از پله یا نردبان مخصوص داربست استفاده شود. هنگام خرید پله و کف پله داربست توجه به ابعاد، کیفیت ساخت، سطح ضد لغزش و سازگاری با سازه ضروری است.
پیش از استفاده از داربست، وضعیت اتصالات، سکوها، مهاربندها و مسیرهای دسترسی باید توسط فرد صلاحیت دار بازرسی شود.
روش نصب انواع داربست چه تفاوتی دارد؟
روش نصب انواع داربست با توجه به ساختار و نوع اتصال قطعات متفاوت است. بعضی از داربست ها از لوله و بست های جداگانه تشکیل می شوند و برخی دیگر دارای قاب های پیش ساخته هستند.
نحوه نصب داربست لوله و بست
داربست لوله و بست یکی از رایج ترین سیستم های مورد استفاده در پروژه های ساختمانی و صنعتی است. در این روش، لوله های فلزی با استفاده از بست های ثابت، گردان و رابط های مناسب به یکدیگر متصل می شوند.
مهم ترین ویژگی این سیستم، انعطاف پذیری در اجرای سازه هایی با ابعاد و شکل های مختلف است. به همین دلیل، داربست لوله و بست برای نماکاری ساختمان ها و محیط هایی با ساختار پیچیده کاربرد دارد.
در اجرای این مدل، کیفیت اتصالات و رعایت نقشه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عملکرد سازه به هماهنگی لوله ها، بست ها و مهاربندها وابسته است.
نحوه نصب داربست اسکافلد یا مثلثی
داربست اسکافلد یا مثلثی از قاب های فلزی پیش ساخته تشکیل شده و بیشتر در پروژه های قالب بندی و شمع بندی مورد استفاده قرار می گیرد.
در این سیستم، قاب های آماده مطابق طراحی سازه به یکدیگر متصل می شوند. استفاده از قطعات پیش ساخته می تواند مونتاژ را در برخی پروژه ها ساده تر کند.
برای آشنایی بیشتر با ساختار و کاربرد این سیستم می توان مقاله داربست اسکافلد چیست را مطالعه کرد.
جدول زیر تفاوت دو سیستم را نشان می دهد:
ویژگی | داربست لوله و بست | داربست اسکافلد مثلثی |
ساختار | لوله و بست جداگانه | قاب های پیش ساخته |
نوع اتصال | بست ثابت و گردان | اتصالات اختصاصی سیستم |
کاربرد اصلی | دسترسی به ارتفاع و نماکاری | شمع بندی و پشتیبانی قالب |
انعطاف پذیری | بالا در طراحی های مختلف | وابسته به ابعاد قاب ها |
روش نصب | مطابق نقشه و اتصالات انتخابی | مطابق طراحی و دستورالعمل سازنده |
انتخاب بین این دو سیستم باید بر اساس نوع پروژه، کاربرد سازه و الزامات فنی انجام شود.
مهم ترین نکات ایمنی هنگام بستن داربست چیست؟
رعایت اصول ایمنی یکی از مهم ترین بخش های نصب داربست است. حتی استفاده از تجهیزات باکیفیت نیز بدون طراحی و اجرای صحیح نمی تواند ایمنی سازه را تضمین کند.
پیش از شروع نصب باید وضعیت زمین، شرایط محیطی و خطرات احتمالی بررسی شود. همچنین تمام قطعات باید از نظر سلامت بدنه، خوردگی، شکستگی و سازگاری با سیستم داربست کنترل شوند.
از دیگر نکات مهم می توان به استفاده از تجهیزات حفاظت در برابر سقوط، اجرای مهاربندی مناسب، رعایت ظرفیت باربری و ایجاد مسیر دسترسی ایمن اشاره کرد.
نصب، تغییر و باز کردن داربست باید توسط افراد آموزش دیده و صلاحیت دار انجام شود. همچنین سازه باید پیش از بهره برداری و پس از تغییرات موثر یا شرایطی که احتمال آسیب وجود دارد، بازرسی شود.
اشتباهات رایج هنگام نصب داربست کدام است؟
بسیاری از مشکلات داربست به انتخاب نادرست تجهیزات یا رعایت نکردن الزامات اجرایی مربوط می شوند. یکی از اشتباهات متداول، استفاده از بست هایی است که با نوع اتصال یا قطر لوله سازگاری ندارند.
برای مثال، بست چهار پیچ داربست معمولا برای اتصال ثابت لوله های متقاطع طراحی شده و نباید بدون بررسی فنی جایگزین بست گردان شود.
سایر اشتباهات رایج شامل استفاده از پایه های نامناسب، اجرای مهاربندی ناکافی، نصب سکوهای غیراستاندارد، بارگذاری بیش از ظرفیت مجاز و استفاده از داربست بدون بازرسی است.
همچنین تغییر محل اتصالات یا حذف اجزای سازه بدون تایید فرد متخصص می تواند پایداری داربست را کاهش دهد.
هزینه نصب داربست به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه نصب داربست به نوع سازه، ارتفاع، متراژ، شرایط محل اجرا و مدت زمان استفاده بستگی دارد. هرچه پروژه پیچیده تر باشد یا محدودیت های اجرایی بیشتری وجود داشته باشد، ممکن است هزینه نصب نیز افزایش پیدا کند.
نوع داربست نیز اهمیت دارد؛ زیرا سیستم های لوله و بست و اسکافلد از نظر تجهیزات و شرایط اجرا متفاوت هستند.
هزینه حمل و نقل، تعداد نیروهای اجرایی، مدت اجاره و قیمت روز تجهیزات نیز بر هزینه نهایی تاثیر دارند.
هنگام بررسی هزینه خرید و اجاره داربست بهتر است علاوه بر قیمت تجهیزات، هزینه نصب، جمع آوری و حمل و نقل نیز محاسبه شود تا برآورد دقیق تری از بودجه پروژه به دست آید.